CAP-SHARE – Bloggačállosat – Searvvušlaš ovttasbargguin plánet buoret boahttevuođa árktalaš guvlui
Heikki Tiilikka mátkeblogga
Searvvušlaš ovttasbargguin plánet buoret boahttevuođa árktalaš guvlui
Álgojagi 2025 munnje bođii vejolašvuohta vuolgit oahppomátkái, go ledjen aiddo álggahan prošeaktabargin Cap-Share -fitnus. Ovdal mátkki, vuosttaš mánut ođđa barggus dálvet 2025 ovdánedje árktalaš boahttevuođa temáid, fitnu riikkaidgaskasaš ovttasbargoseminára ja Roavvenjárggas lágiduvvon Arctic Spirit -konfereanssa CAP-SHARE fitnu sešuvnna plánemis.
Oahppomátkkis jođiimet Ruonáeatnamis Kanáda árktalaš guvlui ja loahpas gitta Alaska máttarittu rádjai. Oahppomátkki lei lágidan Romssa universiteahta Arctic Future Pathfinders – A journey through Nortwest Passage -prográmma. Mátkkis vuojuimet máŋggadieđalaččat árktalaš guovllu birasnuppástusaide ja dasa gullevaš sosioekonomalaš váikkuhusaide. Mátkái lei ásahuvvon oahpahuslaš ulbmilin oahppat oaidnit ođđa vejolaš čovdosiid árktalaš guovllu boahttevuođa hástalusaide. Mátki Davvi-Kanádas ja Alaskas lei sisdoalu bealis duođaid miellagiddevaš.
Várit ja luondu Davvi-Kanádas ja Alaskas leamašan mu miela miel báikkit jo mánnávuođa rájes. Dovden iežan hui lihkolažžan, go oahppomátki doalvvošii mu aiddo dáid eanadagaide. Mátkái ráhkkaneapmi gáibidii juohke oasseváldis maiddái guhkes listtu ovttaskas doaimmaid, dego boahkkoduođaštusa, mearraolbmádoaktára duođaštusa ja mátkkoštanlobi, nugo visuma. Visumohcamuš Amerihkái dahkkojuvvo neahttasiiddu bokte, ja dan maŋŋá boahtá visumjearahallan. Visumjearahallan Amerihká Helssega ambassádas lei miellagiddevaš vásáhus. Kanáda eatnamii boahtima gáibádusaid sáhttá fas čađahit neahttaoktavuođaid vehkiin juobe 30 minuhtas.
Báhkkenlisttus bođii ovdan gelddolaš detálljan skiippa idjadansajit: idjadivččiimet earáid sulaid 60 oasseváldiin stuorra sáles, hállas, heaŋgámáhtáin. Vaikke hállasadji lea liggejuvvon, sáhttá doppe leat čoaskkis ijaid áigge. Ovddalgihtii jurdilin dán mearramátkki leat originála skiipabargguidisguin, fákta- ja várdánvuoruidisguin ja borjjastanbargguidisguin, muhto idjadeapmi heaŋgámáhtáin lei somás bonus.
Geasi rádjai ledjen dahkan báhkkenlisttus gáibiduvvon skáhppomiid, ja dárbbašlaš biergasat ledje measta skáhppojuvvon.
Mátkki galggai čađahit skiippain. Skiippas bođii goittotge diehtu ovdal mátkki jiekŋadiliid dahkat borjjasteami oarjedavvefávlli mielde menddo váralažžan ja skiipa fertii válljet ođđa johtolaga Bermuda ja Panama kanála bokte. Farga oaččuimet lasseođđasiid Romssas: oahppomátkámet ollašuvašii muhto dat ollašuhttojuvvošii eatnama mielde, ii skiippain. Vulggiimet de Suomas nuppiin studeanttain mátkái 26. borgemánu Edmontonii, gos girddiimet borgemánu loahpas Cambridge Bayi. Eat dán dilis fitnan Ruonáeatnamis. Canmbridge Bays leimmet sulaid vahku meahcis ja mátkkošteimmet Anchorage gávpogii čakčamánu álggus. Plánejuvvon ruovttumátki dáhpáhuvai čakčamánu beallemuttus.
Nuppástusaid maŋŋáge dovdu lei movttet ja vurden mátkki olu: dihten beassat vásihit olu ođđa áššiid ja mátki sihkkarit báźášii muitui.
Jurddašettiin Arctic Future Pathfindersa ja Cap-Share-fidtnu gaskasaš oktavuođaid, sáhtán loahpas gávnnahit čuovvovačča: Biodiversitehta ii oaivvil dušše luonddu máŋggahámatvuođa, muhto maiddái olbmuid ja báikkiid gaskasaš čanastagaid nannema. Go stuđeanttat, dutkit ja servošat sierra guovlluin Árktisa dán mátkkis – gitta Davvi-Suomas Anchorage rádjai – besset juohkit vásáhusaideaset ja ohppet nubbi nuppis, šaddet ođđa oainnut ja jáhkku dasa, ahte sáhttit ovttas váikkuhit árktalaš guovllu boahttevuhtii.
Heikki Tiilikka
prošeaktabargi Cap-Share, Interreg NPA, Lappi universiteahtta, doavttirgrádastudeanta
25. borgemánu 2025
